Τι είναι η Human Intelligence;

Η Human Intelligence δεν είναι κατηγορία υπολειμμάτων

Ο όρος ακούγεται με την πρώτη ματιά λίγο σαν να χρειάστηκε κάποιος γρήγορα ένα αντίστοιχο δίπλα στην Artificial Intelligence.

Άρα εκεί οι μηχανές. Εδώ οι άνθρωποι. Εκεί υπολογισμός, αναγνώριση μοτίβων και γλωσσικά μοντέλα. Εδώ ό,τι περισσεύει με κάποιον τρόπο.

Δεν το εννοούμε έτσι.

Η Human Intelligence δεν είναι για εμάς το υπόλοιπο, αφού αφαιρέσουμε τις τεχνικές ικανότητες μιας μηχανής. Ούτε ξεκινά μόνο εκεί όπου αποτυγχάνει η ΤΝ. Αυτός θα ήταν ένας μάλλον κακός ορισμός. Γιατί αυτό το όριο μετατοπίζεται συνεχώς.

Οι μηχανές μπορούσαν από παλιά να υπολογίζουν καλύτερα. Σήμερα γράφουν κείμενα, παράγουν εικόνες, αναλύουν δεδομένα, βοηθούν στον προγραμματισμό και σε ορισμένους τομείς προχωρούν εκπληκτικά μακριά στη λογική σκέψη.

Αν ορίζουμε το ανθρώπινο μόνο μέσα από όσα οι μηχανές δεν κάνουν ακόμη καλά, ο ορισμός μας γίνεται μικρότερος από χρόνο σε χρόνο.

Αυτό δεν είναι ιδιαίτερα έξυπνο κριτήριο.

Ίσως η αντίληψή μας για τη νοημοσύνη ήταν ούτως ή άλλως πολύ στενή

Μετρούσαμε τη νοημοσύνη για πολύ καιρό με πράγματα που ελέγχονται εύκολα. Γνώση. Λογική. Μνήμη. Ταχύτητα. Επίλυση προβλημάτων.

Αυτό είναι κατανοητό. Τέτοια πράγματα χωρούν καλά σε τεστ, πίνακες και benchmarks.

Μόνο που αυτό δεν περιγράφει έναν άνθρωπο ιδιαίτερα πλήρως.

Ένας άνθρωπος δεν είναι έξυπνος μόνο επειδή μπορεί να δώσει μια σωστή απάντηση. Οι άνθρωποι κατανοούν διαθέσεις, χωρίς να τις έχει διατυπώσει κανείς καθαρά. Καταλαβαίνουν όταν κάτι ακούγεται τυπικά πιθανό, αλλά σε μια συγκεκριμένη κατάσταση θα ήταν παρ' όλα αυτά λάθος. Αναλαμβάνουν ευθύνη για αποφάσεις που δεν προκύπτουν πλήρως από δεδομένα. Δίνουν στα πράγματα νόημα. Ενεργούν ενάντια στο προσωπικό τους συμφέρον. Κάνουν λάθος. Διορθώνονται. Αμφιβάλλουν για τον εαυτό τους. Και κάποιες φορές αυτό ακριβώς είναι πιο λογικό από μια υπερβολικά γρήγορη βεβαιότητα.

Η Human Intelligence έχει γι' αυτό πολλά να κάνει με την κρίση. Όχι μόνο με την επεξεργασία.

Με την τοποθέτηση. Με το πλαίσιο. Με ό,τι βρίσκεται ανάμεσα σε δύο γεγονότα και παρ' όλα αυτά δεν μπορεί να περικοπεί.

Τι είναι ανθρώπινο σε όλο αυτό

Σε αυτά ανήκουν πράγματα όπως η ενσυναίσθηση, η κοινωνική αντίληψη, η δημιουργικότητα, η ηθική στάθμιση, η διαίσθηση, η αυτοανάκλαση και η ικανότητα να αντέχει κανείς τις αντιφάσεις, χωρίς να προσποιείται αμέσως ότι υπάρχει ήδη μια καθαρή λύση.

Η ενσυναίσθηση δεν είναι εδώ απλώς ένα ωραίο πρόσθετο. Το να μπορείς να αναλύσεις έναν άνθρωπο δεν είναι το ίδιο με το να τον κατανοείς. Γι' αυτό ακριβώς ο Carl Rogers ταιριάζει τόσο καλά σε αυτή τη σελίδα. Έκανε πολύ σαφές ότι η κατανόηση χρειάζεται περισσότερα από την παρατήρηση. Χρειάζεται προσοχή, αλλαγή οπτικής και προθυμία να συναντήσεις έναν άλλο άνθρωπο όχι μόνο ως περίπτωση.

Η δημιουργικότητα είναι επίσης πιο δύσκολο να συλληφθεί απ' ό,τι υποδηλώνουν πολλές τρέχουσες συζητήσεις για την ΤΝ. Φυσικά οι μηχανές μπορούν να παράγουν νέους συνδυασμούς. Κάποιες φορές μάλιστα εντυπωσιακούς. Η ανθρώπινη δημιουργικότητα όμως δεν προκύπτει μόνο από παραλλαγή, αλλά και από εμπειρία, βιογραφία, απώλεια, επιθυμία, πείσμα, ειρωνεία, γούστο και την περίεργη ανάγκη να εκφράσεις κάτι που πριν δεν υπήρχε με αυτή τη μορφή.

Και μετά υπάρχει και η κοινωνική νοημοσύνη. Η ικανότητα να ενεργείς σε ομάδες, να διαβάζεις άγραφους κανόνες, να χτίζεις εμπιστοσύνη, να νιώθεις συγκρούσεις πριν εκραγούν και να φέρεις ευθύνη όχι μόνο τυπικά, αλλά και ανθρώπινα.

Όλα αυτά δεν χωρούν απλώς σε ένα prompt για να τσεκαριστούν μετά.

Η Human Intelligence γίνεται αυτή τη στιγμή πιο σημαντική, όχι λιγότερο

Όσο περισσότερα μπορούν να αναλαμβάνουν οι μηχανές, τόσο ακριβέστερα πρέπει να ξεκαθαρίζουμε τι πρέπει στην πραγματικότητα να κάνουν ακόμη οι άνθρωποι μόνοι τους.

Όχι επειδή είμαστε νοσταλγικά προσκολλημένοι σε παλιές εργασίες. Αλλά επειδή με κάθε αυτοματοποίηση γίνεται πιο σημαντική η ποιότητα των ανθρώπινων αποφάσεων που απομένουν.

Όταν μια ΤΝ προετοιμάζει ένα κείμενο, γίνεται πιο σημαντική η ανθρώπινη επιμέλεια. Όταν μια ΤΝ αναλύει δεδομένα, γίνεται πιο σημαντική η ανθρώπινη κρίση. Όταν μια ΤΝ παράγει επιλογές, γίνεται πιο σημαντική η επιλογή. Όταν μια ΤΝ παρεμβαίνει σε διαδικασίες, γίνεται πιο σημαντική η ευθύνη.

Η Human Intelligence δεν σημαίνει γι' αυτό ότι οι άνθρωποι πρέπει να κάνουν τα πάντα μόνοι τους.

Το αντίθετο.

Σημαίνει ότι πρέπει να κοιτάμε ακριβέστερα σε ποιο σημείο οι ανθρώπινες ικανότητες δεν μπορούν να αντικατασταθούν από ταχύτητα, κλιμάκωση ή τυπική ορθότητα.

Και ακριβώς γι' αυτό μας ενδιαφέρει τόσο πολύ αυτό το θέμα.

Όχι ως φιλοσοφική πολυτέλεια. Αλλά ως ένα μάλλον πρακτικό ερώτημα: ποιος αποφασίζει στο εξής τι, με ποια κατανόηση, με ποιο μέτρο και με ποια ευθύνη;